ડ્રિપ સિંચાઈ vs પરંપરાગત સિંચાઈ | પાણી બચત અને સબસિડી

ડ્રિપ સિંચાઈ vs પરંપરાગત સિંચાઈ – પાણી બચત કેટલા ટકા?

પાણી બચત ટકાવારી અને ડ્રિપ સિંચાઈનું મહત્વ

ખેતીમાં આજે સૌથી મોટો પડકાર પાણીની અછતનો છે, ખાસ કરીને લાંબા ગાળાના અને બાગાયતી પાકોમાં જો પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ ન થાય તો ઉપજ ઘટી જાય છે. પરંપરાગત સિંચાઈ પદ્ધતિમાં પાણીનો મોટો બગાડ થાય છે, જ્યારે ડ્રિપ સિંચાઈ યોજના અપનાવવાથી "પ્રતિ ટીપે વધુ પાક" (Per Drop More Crop) ના વિઝનને સાકાર કરી શકાય છે. આ પદ્ધતિમાં છોડના મૂળ સુધી સીધું પાણી પહોંચતું હોવાથી પાણીની જબરદસ્ત બચત થાય છે.

ઉત્પાદન વધારાની માહિતી

પાણી બચત ખેતી માત્ર પાણી જ નથી બચાવતી, પરંતુ તે ખેડૂતો માટે એક આશીર્વાદ સમાન છે, કારણ કે તેમાં પાણીની બચતની સાથે સાથે મજૂરી ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થાય છે અને પાકના ઉત્પાદનમાં (ઉપજમાં) મબલખ વધારો મળે છે. આ યોજના મુખ્યત્વે ડુંગળી, કેરી, દ્રાક્ષ, શાકભાજી અને ફૂલ જેવા બાગાયતી પાકો તેમજ કેટલાક અનાજ પાકો માટે ખૂબ જ અસરકારક છે.

ગુજરાત સરકારની સબસિડી (GGRC)

સરકાર દ્વારા માઇક્રો ઇરિગેશન સ્કીમ (MIS) હેઠળ ખેડૂતોને આકર્ષક ગુજરાત કૃષિ સબસિડી આપવામાં આવે છે. ગુજરાત ગ્રીન રિવોલ્યુશન કંપની લિમિટેડ (GGRC) દ્વારા આ યોજનાનું સંચાલન થાય છે, અને સબસિડીનો લાભ લેવા માટે ખેડૂતોએ GGRC દ્વારા માન્ય (empanelled) કંપનીઓ પાસેથી જ ડ્રિપ સિસ્ટમની ખરીદી કરવાની રહે છે. સરકાર નાના, સીમાંત, અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના ખેડૂતો માટે ખાસ ગ્રાન્ટ અને સબસિડી પૂરી પાડે છે.

ખર્ચ અને ROI (Return on Investment) ગણતરી

જોકે શરુઆતમાં ટપક સિંચાઈ પદ્ધતિનો ખર્ચ વધુ લાગી શકે છે, પરંતુ પાણીની બચત, ખાતરના સચોટ ઉપયોગ અને મજૂરી ખર્ચમાં ઘટાડો તેમજ ઉપજમાં વધારો ત્રણેય લાભ એકસાથે મળતા હોવાથી ખેડૂતને તેના રોકાણ પર ખૂબ જ ઝડપથી વળતર (ROI) મળી રહે છે.